Misplaatste EUforie

Elsevier.nl, donderdag 13\09\2012:

"De voorzitter van het Europees Parlement, de Duitser Martin Schulz, is tevreden met het resultaat van de Nederlandse verkiezingen. 'Het is geweldig voor Europa dat de pro-Europese politieke krachten zo'n goede uitslag hebben behaald.' Partijen 'van het gezond verstand' hebben in zijn ogen veel steun gekregen. De uitslag is een signaal van vertrouwen in Europa, aldus Schulz [...]" (lees hier)

"Kroes (VVD) is euforisch over de verkiezingsuitslag in Nederland. Zij spreekt, net als anderen in Brussel, over een ‘pro-Europese uitslag’.‘Weg met de oneliners, weg met populisme, weg met xenofobe politiek en onbetrouwbare gedoogpartners, terug naar een Nederland waar we trots op kunnen zijn,’ jubelt ze onder de titel 'de kiezer schonk klare wijn'." (lees hier)

Kennelijk is het de heer Schulz en mevrouw Kroes niet opgevallen dat in de verkiezingen van afgelopen woensdag ook pro-Europese partijen,  GroenLinks en het CDA, rake electorale klappen hebben gekregen. De opmerkingen van Schulz en Kroes gaan ook gemakshalve voorbij aan het feit dat de VVD, die in deze verkiezingen een gematigd eurosceptische positie heeft ingenomen, een historisch grote overwinning heeft geboekt.

Het grote electorale succes van de pro-Europese PVDA ging goeddeels te koste van de voorspelde winst van de SP, die traditioneel onderdak biedt aan links-georiënteerde eurosceptische kiezers. Echter, in deze verkiezingen werd voor die keizers de keuze voor de PVDA wel erg makkelijk gemaakt doordat de SP in haar verkiezingscampagne geen duidelijke eurosceptische positie heeft ingenomen. Op dit thema was er geen fundamenteel verschil meer tussen de SP en de PVDA. Dit opgeteld bij het optreden van de simpele oom van de SP, en de keuze voor de PVDA is al snel gemaakt. Het kan dus best zo zijn dat de pro-Europese PVDA veel links-georiënteerde eurosceptische kiezers heeft geabsorbeerd.

Ook aan het verlies van Wilders en zijn PVV kan men niet direct de conclusie verbinden dat 'de Nederlanders' voor Europa hebben gekozen. Om te beginnen, het verlies van de PVV is deels te verklaren door strategisch stemgedrag. Potentiële PVV-stemmers hebben toch VVD gestemd om te voorkomen dat Samsom premier wordt. Daarnaast is Wilders in de ogen van veel eurosceptische kiezers een onzekere factor geworden. Wilders heeft zich immers zelfs in de ogen van potentiële regeringspartners zoals de VVD onmogelijk gemaakt. Een stem op zijn partij is daarom een verloren stem. Dan maar op de VVD stemmen, die zich in de campagne iets sceptischer heeft opgesteld dan andere potentiële regeringspartijen.

"Maar laten we niet vergeten dat het verlies van de PVV in belangrijke mate moet worden toegeschreven aan het feit dat de VVD in hoge mate het eurosceptische sentiment heeft geabsorbeerd.Mark Rutte heeft nadrukkelijk te kennen gegeven dat hij afkerig is van steeds weer nieuwe steunoperaties voor Griekenland en andere Zuid-Europese broeders. Ook heeft hij zich gekant tegen substantiële overdracht van nationale soevereiniteit." (lees hier)

"Niemand wil met Geert Wilders regeren omdat hij onbetrouwbaar is geworden en omdat zijn gedrag tijdens de campagne van hem een onmogelijke figuur heeft gemaakt. Dat zag de kiezer. Een stem op de PVV was daadwerkelijk een verloren stem." (lees hier)

De afgelopen jaren heeft het aanzien van de PVV veel ernstige deuken opgelopen: interne machtsstrijd en geruzie, afsplitsingen, Kamerleden met dubieus verleden, Wilders' alleenheerschappij, dissidenten met negatieve verhalen over het reilen en zeilen van de PVV en de beschuldiging van fraude met Europees geld. Het is Wilders de afgelopen maanden beslist niet gelukt om de rust in en rond zijn partij te herstellen. De PVV ging zwaar gehavend de verkiezingen tegemoet en had bij voorbaat weinig kans.

Wilders’ voornaamste verkiezingsthema, de EU en de eurocrisis, heeft ook niet voor electorale winst kunnen zorgen. Wilders gokte dat de crisis een sterk anti-Europa sentiment zal veroorzaken, maar dat is niet gebeurt. Het kiezersvolk loopt niet warm voor dit thema. De crisis heeft Nederland geraakt, maar nog niet hard genoeg, en voor veel kiezers heeft de crisis ook vooral met banken en bankiers te maken en niet zozeer met de EU. Wilders is daarbij ook niet geholpen door het trage en grillige verloop van de crisis. Het valt niet mee om doem en verdoemenis te preken wanneer de beurzen flink in het groen staan. De kiezers hebben hun stemgedrag door andere thema's laten bepalen, of hebben andere thema's prioriteit gegeven, wat niet betekent dat de Nederlanders ineens in grote massa's pro-Europa zijn geworden.

De verkiezingscampagne van Wilders was een negatieve en bijtijds een onsmakelijke campagne. Wilders koos voor simplistische, negatieve kretologie en persoonlijke aanvallen en niet voor effectieve inhoudelijke argumentatie. Hij en zijn partij willen duidelijk uit de euro stappen, maar een bredere visie over hoe het wel met Nederland moet werd de kiezers niet gegund. Nederland is langzamerhand ook een beetje Wilders-moe geworden. De verschijning, stem, intonatie, felheid en maniertjes zijn inmiddels  voorspelbaar en zelfs ergerlijk geworden. De electorale afstraffing van de PVV is daarom niet zozeer een vlucht in de handen van het Europa van Schulz en Kroes, maar eerder een vlucht uit de handen van Wilders.

Dat de uitslag van de verkiezingen van 12/09/2012 een signaal is van vertrouwen in het Europa van Schulz en Kroes lijkt me wederom een voorbeeld van het soort wensdenken dat Europa al geruime tijd teistert en dat mede verantwoordelijk is voor de huidige crisis. Het sentiment van de Nederlandse kiezers, dat nu nog redelijk mild is voor Europa, zou ook wel eens kunnen omslaan. Schulz, kroes en hun kameraden bij de EU doen in ieder geval hun best om dit ook voor elkaar te krijgen.

Een Sterke Drug

Elsevier.nl, vrijdag 07/09/2012:

"Samsom, Alexander Pechtold (D66) en ook Sybrand van Haersma Buma van het CDA beweerden dat ze, onder welke omstandigheden dan ook, Zuid-Europa zouden helpen. Een vreemde bewering." (lees hier)

Inderdaad een vreemde bewering, maar om andere redenen dan de redenen die door de heer Elian (terecht) in dit stuk aangevoerd worden. De genoemde heren weten immers heel goed, dat geld blijven pompen in noodlijdende landen zoals Griekenland, Spanje, Portugal en wellicht ook Italië de euro niet kan redden. Zoals de heer Elian geheel terecht opmerkt, de euro kan alleen binnen een politieke unie functioneren. Met andere woorden, de eurocrisis is in de kern een politieke crisis en vraagt daarom om een politiek oplossing: een verdergaand politieke integratie van de eurolanden. Dit is wat de genoemde heren voor tekenen, ten minstens als zij hun uitspraken van de afgelopen tijd ook werkelijk serieus menen.

We hebben al eerder opgemerkt dat de Europese Unie geen echte democratie zou kunnen zijn. Een democratie, zoals de naam het zegt, vraagt om een demos en een demos is geen abstract en bedacht geheel van honderden miljoenen individuen met zeer uiteenlopende culturele, religieuze, etnische, nationale en institutionele achtergronden. Een demos vraagt om een gemeenschappelijke taal, cultuur en geschiedenis en om een sterk gedeeld realiteitsbesef en een gevoel van lotsverbondenheid, die kunnen ontstaan en bestaan als mensen werkelijk, langdurig en nauw met elkaar moeten samenleven. Men zou zich terecht kunnen afvragen of de 17 miljoen inwoners van Nederland nog een demos vormen, maar de 500 miljoen inwoners van de EU vormen zeker geen demos en zonder demos is er geen democratie.

Het hoogst bereikbare voor de EU is een soort formele democratie waarbij de Europese "burgers” weliswaar bepaalde politieke rechten hebben, zoals actief en passief stemrecht ed. Maar in werkelijkheid zou er weinig van de waarden die zulke rechten vertegenwoordigen - vrijheid en zelfbeschikking - terecht komen. De divergentie binnen de EU is simpelweg te groot, de waarden en belangen van de 500 miljoen "EU-burgers" lopen te ver uiteen. Deze 500 miljoen "burgers" vormen geen collectief 'wij' dat de individuele nationale culturen sterk overstijgt en dat door de supranationale instituties van de EU vertegenwoordigd kan worden.

Natuurlijk hebben veel Europeanen belang bij de realisatie van waarden zoals veiligheid, schoon water, goede infrastructuur etc. Maar het gaat in de politiek om de concrete invulling van deze zeer algemene waarde-begrippen in sepcifieke situaties en omstandigheden en precies daar spelen de nationale culturen en instituties een belangrijke rol. Het bestaan van een nationale cultuur en instituties betekent doorgaans dat mensen gedeelde waarden en belangen hebben, die de basis kunnen zijn voor een breed gedragen invulling van algemene waarden zoals veiligheid etc. En dat is precies wat op het Europese supranationale niveau nog te weinig aanwezig is.

Wat deze heren ook heel goed zouden kunnen en moeten weten is dat het naleven van Europese regels en afspraken niet afgedwongen kan worden door meer Europese regels en afspraken. De kern van een echte politieke unie, in tegenstelling tot de huidige situatie en dominante bureaucratische denkwijze, is het vermogen om repressie toe te passen, of in ieder geval de geloofwaardige bereidheid en vermogen om repressie toe te passen. Het is het repressieve vermogen, zeg maar het hebben van tanks en de soldaten, dat de EU van een hoogdravende praatclub tot een werkelijke politieke unie zou maken. Dit is de ultieme consequentie van het streven naar een echte Europese politieke unie.

De heer Elian is er stellig van overtuigt dat een echte Europese politieke unie nooit een werkelijkheid zou worden. Ik wil mij niet aan toekomstvoorspellingen wagen, maar de euro-utopie waarvoor de genoemde heren tot het uiterste zouden willen gaan, zou ondanks alle mooie woorden in een euro-dystopie kunnen ontaarden: een ondemocratische EU met een effectief repressief vermogen. De hoofdingrediënten voor een dergelijke dystopie, de dwingende politieke logica van de eurocrisis en de wil om tot het uiterste te gaan om de eurozone te redden, zijn in ieder geval wel degelijk aanwezig. Het is daarom de vraag of Samsom, Pechtold en Buma, deze toonbeelden van Nederlandse gematigdheid en redelijkheid, niet een beetje roekeloos zijn geworden. Een sterke drug, de liefde voor de eurozone.

Zijn Ze De Tanks En De Soldaten Vergeten?

We hebben een van onze blogs over de eurocrisis als volgt geëindigd:

"Onze meesters in Brussels hebben ogenschijnlijk een stapje terug gedaan om het ideaal van een federale Europa uit de woeste wind van de eurocrisis te houden. Maar dat komt weer terug. Dat ideaal is te sterk omarmd door te veel mensen met te veel macht en ambitie om zomaar ineens te verdwijnen. De EU zoals wij die nu kennen is ontstaan onder het moto 'nooit meer oorlog'. De Verenigde Staten van Europa zou wellicht  kunnen ontstaan onder het moto 'nooit meer een eurocrisis'." (lees hier) 

Het ideaal van de Verenigde Staten van Europa moest tijdelijk plaats maken voor de acute bluswerkzaamheden, maar dat ideaal is nog altijd stevig op de agenda van onze meesters in Brussel en hun vele eurofiele vrienden op het continent. Onder het moto 'nooit meer eurocrisis' wordt er in de schaduw van de crisis hard aan de EU van de toekomst nagedacht en gewerkt.

"In fact, what Merkel and her party are piecing together is a radical vision of the EU in a few years time - a deep fiscal and political union. The fiscal side involves tax harmonisation, a tightly policed Stability and Growth Pact with automatic sanctions for countries that breach debt and deficit rules, and the possibility of an EU Commissioner responsible for directly intervention to oversee budgetary policy in a crisis-hit country." (lees hier)

"Responding, presumably, to Merkel and others, who have been calling for more "democracy" in the eurozone, the four presidents of the quartet - Van Rompuy, Barroso, Juncker, and Draghi – have come up with the idea of giving the eurozone its own parliament. But this is just one element which emerged from a meeting of the quartet last Monday, with the four presidents now "working at full speed" on a "radical new architecture" for monetary union, far beyond anything so far proposed. A key element is the co-ordination of fiscal policy. The governments of the eurozone countries would have to submit their draft budgets to Brussels for approval. The commission could exercise its veto if an excessive deficit threatened. National government would be forced to make adjustments, which would then be voted on in the eurozone parliament." (lees hier)

De eurocrisis is in de kern een politieke crisis. Een monetaire unie zonder een politieke unie, wat de euro in feite is, is simpelweg geen lang leven beschoren. Daarom kan een herhaling van de eurocrisis alleen voorkomen worden door een vergaand politieke integratie tussen de eurolanden.

“Duurzame divergentie tussen landen met sterk uiteenlopende instituties en culturen is echter onvermijdelijk zolang een machtscentrum ontbreekt dat convergentie kan afdwingen. Anders gezegd: een muntunie zonder politieke en fiscale unie is gedoemd na verloop van tijd uiteen te vallen.”(lees verder)

“[…] het accepteren van een politieke en fiscale unie de onvermijdelijke prijs is die betaald moet worden voor het overeind houden van de eurozone.”(lees verder)

Het argument voor een Europese politieke unie, voor de Verenigde Staten van Europa, kunnen we als volgt weergeven:

1. De economische prestaties van de landen van de Eurozone worden sterk bepaald door hun (economische, politieke, sociale) instituties en culturen.

2. De instituties en culturen van de landen van de Eurozone lopen sterk uiteen en daarom lopen hun economische prestaties ook sterk uiteen, er is sprake van duurzame economische divergentie in de Eurozone.

3. Door deze duurzame economische divergentie is het vrijwel onmogelijk om een optimaal monetair beleid te voeren waarin alle lidstaten zich kunnen vinden. Lidstaten hebben daarom vaak geen belang bij het naleven van afspraken en regels en/of bij de totstandkoming van nieuwe afspraken en regels.

4. Omdat de individuele lidstaten in het huidige systeem het laatste woord hebben worden Europese afspraken en regels stelselmatig geschonden en nieuwe afspraken en regels, als ze al komen, zijn vaak niet afdoende om de problemen in de praktijk het hoofd te bieden

5. Dus: er is een politieke unie nodig die convergentie - de naleving en totstandkoming van Europese afspraken en regels - kan afdwingen.

In het licht hiervan kunnen wij ons afvragen of de oplossingen die nu allemaal in de omloop zijn ook werkelijk oplossingen voor het probleem zijn. Als de landen van de Eurozone zover waren dat ze bereid zouden zijn geweest om een sterke politieke unie te vormen, en daarmee zichzelf in politieke opzichte de facto op te heffen, dan was de Eurocrisis waarschijnlijk nooit ontstaan. Het hele probleem bestaat juist omdat de individuele lidstaten zichzelf als soevereine politieke eenheden niet willen opheffen en daarom is het onduidelijk hoe we van de huidige situatie in een politieke unie terecht komen. Catch 22.

Een andere kwestie die in dit verband stelselmatig onaangeroerd blijft is de dwangkwestie. In tegenstelling tot wat de genoemde oplossingen allemaal lijken te suggereren, het naleven van regels en afspraken kan niet afgedwongen worden door meer regels en afspraken. De kern van een politieke unie, in tegenstelling tot andere samenwerkingsverbanden, is het vermogen om repressie toe te passen. Het is het repressieve vermogen, zeg maar de tanks en de soldaten, dat de EU van een hoogdravende praatclub tot een werkelijke politieke unie zou maken. Dit is de ultieme consequentie van de politieke logica van 'nooit meer eurocrisis'. The rest is noise.

Zijn onze meesters in Brussel de tanks en de soldaten vergeten? We moeten ze, dat hebben we inmiddels geleerd, nooit onderschatten. "Voor alles wat gebeurt is er een uur, een tijd voor alles wat er is onder de hemel." (Pred. 3:1-15)

Roemer En Onze Eenpartijstaat

Roemer in het FD, donderdag 16/08/2012:

"‘Ik ben politicus, ik moet naar de hele samenleving kijken. Er is een vertrouwenscrisis, bij consumenten en producenten. Het is idioterie om niet naar de omstandigheden te kijken, maar alleen naar maximaal 3% tekort in 2013. De overheid moet de zaak weer aan het draaien krijgen. Dan moet ik een belachelijke boete gaan ­betalen als het tekort groter is dan 3%? “Over my dead body!”’ (lees hier)

De Nederlandse politiek, van links naar rechts, heeft zich zeer kritisch uitgelaten over deze uitspraken van Roemer:

"PvdA-leider Diederik Samsom noemde de uitspraak van Roemer 'onverstandig'. De sociaaldemocraten zijn weliswaar ook voor een versoepeling van de begrotingsnorm, maar zien in veto's of betaalweigeringen niet de oplossing.

D66-leider Alexander Pechtold ging verder door te stellen dat 'een kandidaat-regeringsleider met dit soort rabiate standpunten niet serieus te nemen is'. Volgens D66 zit Nederland niet te wachten op het aangaan van nieuwe schulden, zoals Roemer voorstelt.

Volgens het CDA-Kamerlid Raymond Knops is Roemer een 'ervaringsdeskundige' wat betreft het aangaan van nieuwe schulden. Knops doelt daarmee op de periode waarin de gemeente Boxmeer onder curatele werd geplaatst toen Roemer daar wethouder van Financiën was.

Ook de VVD ziet weinig in het plan van de SP. Kamerlid Mark Harbers zegt op twitter dat Roemer 'van Nederland een Griekenland maakt'." (lees hier)

"Verhagen vindt de opmerking 'dieptriest' en zegt dat Roemer zo vraagt om problemen. Op deze manier geef je als het ware landen als Griekenland het excuus om eveneens harde begrotingsafspraken niet na te komen, zegt de CDA'er." (lees hier)

Roemer ruikt bloed. De wereldeconomie stagneert opnieuw. In Duitsland, de suikeroom van de eurozone, staat het draagvlak voor de euro en de EU onder steeds grotere druk. In de internationale en nationale media wemelt het van de berichten over een Griekse exit en over een aanstaande bailout-aanvraag van Spanje. In bijna alle landen van de eurozone, en veel landen daarbuiten, wordt steeds openlijker gesproken over het uiteenvallen van de eurozone en zelfs van de EU. De eurocrisis is nog niet voorbij en het ergste zou wellicht nog voor ons liggen. Electoraal gesproken kan het voor Roemer en zijn partij wellicht opportuun zijn om zich nu tegen de euro en de EU af te zetten.

Maar Roemers uitlatingen moeten niet opgevat worden alsof hij en zijn partij de euro of de EU fundamenteel afwijzen. De SP heeft bezwaren tegen de neoliberale richting die de EU volgens haar heeft ingeslagen, maar in haar verkiezingsprogramma uit de SP geen principiële bezwaren tegen de EU of de euro. Zoals de rest van de Nederlandse politieke partijen (behalve de PVV misschien) accepteert de SP de EU en de euro als een gegeven een zelfs als een positief gegeven. Wie op de SP gaat stemmen vanwege haar vermeende Eurosceptische standpunten zou wellicht van een koude kermis thuiskomen.

Deze positieve houding tegen de euro en de EU is niet louter bedoeld om de SP koosjer te maken voor regeringsverantwoordelijkheid of zelf voor het premierschap. Zoals wij in een vorige blog hebben betoogd, die houding is mede ingegeven door de ideologie van de SP. Alle verkiezingsretoriek ten spijt, de ideologie van de SP sluit een Europese superstaat helemaal niet uit, en in zekere zin heeft die een Europese superstaat zelfs nodig. De SP is geen Eurosceptische partij maar een crypto-eurofiele partij.

Wat de discussie rond de uitlatingen van Roemer vooral laat zien is dat de ideologische verschillen tussen onze politieke partijen over deze kwestie behoorlijk klein zijn. De hele mediahype van de afgelopen dagen draait niet om de principiële vraag of de EU iets te zeggen moet hebben over onze begroting, maar om de vraag hoe snel wij aan de begrotingsnormen van de EU zouden moeten voldoen. De goedheid van de EU en euro wordt in deze hele discussie van de afgelopen dagen simpelweg verondersteld.

Als het gaat om de wenselijkheid van de euro en de EU zitten alle politieke partijen (behalve de PVV misschien) op een ideologisch kluitje. Deze discussie vindt nauwelijks plaats in de politiek zelf, maar vooral tussen vertegenwoordigers van het politieke establishment en personen en groeperingen daarbuiten. Wat dat betreft lijkt Nederland steeds meer op een eenpartijstaat (wat Roemer misschien wel aanspreekt) en dit kan, als de eurocrisis flink uit de hand loopt, de legitimiteit en stabiliteit van het politieke systeem in gevaar brengen.

Het Kruis Van Pechtold

Elsevier, zaterdag 11/08/2012:

"VVD en CDA hebben de afgelopen anderhalf jaar niets aan de economie en ons land verbeterd. Dat zei D66-leider Alexander Pechtold zaterdag in Utrecht tijdens de start van de verkiezingscampagne van zijn partij." (lees hier)

Maar wacht 'es even, is dit dezelfde Pechtold, de leider van D66, de partij die met alle macht de risico's van de invoering van de euro en de toelating van landen zoals Italië en Griekenland vooral wilde verzwijgen en die tegenstanders van deze roekeloze utopische politiek verketterde?

"Tijdens het Kamerdebat over de toelating van Italië (1998) zei Bolkestein: het is een voldongen feit, we kunnen hoog of laag springen, Italië komt erbij. Hij constateerde ook dat het woord 'strikt' dat eerder steeds was verbonden aan het vasthouden aan de toelatingscriteria, niet meer in de stukken stond. Hans Hoogervorst, toenmalig financieel woordvoerder van de VVD-fractie en bekend met Italië, wekte tezelfdertijd de woede van D66 met zijn uitspraak dat de Italianen, eenmaal bij de euro, de teugels meteen zouden laten vieren. Dat zomaar te zeggen getuigde van 'gebrek aan respect' [...] Het is geen argument dat hout snijdt maar de dorst van het morele gelijk is onlesbaar. Nu zitten we met de gebakken peren." (lees hier)

Pechtold is boos op het CDA en de VVD. Ze hebben niet hun best gedaan om de puinhopen van de eurocrisis op te ruimen waar hij en zijn partij D66 mede voor verantwoordelijk zijn. Hij had zo graag gewild dat het CDA en de VVD de sporen van zijn blinde utopisme en fanatisme zouden hebben gewist. Maar helaas meneer Pechtold, je zou dit kruis zelf moeten dragen. Pech.

EU-Speak: Na En Jee

Een belangrijke vraag: Kan er uit het Europese noodfonds ESM directe steun aan banken worden gegeven zonder dat alle zeventien landen van de eurozone daarmee akkoord gaan?

Het antwoord van premier Rutte:

"Er kan alleen directe steun aan Europese banken worden gegeven uit het Europese noodfonds ESM als alle zeventien eurolanden daarmee akkoord gaan. De unanieme steun is zowel nodig voor het inzetten van het instrument als voor het daadwerkelijk verlenen van steun."(lees hier)

En dit is het antwoord van "president" Van Rompuy:

"Voorzitter van de Europese Raad Herman van Rompuy zei deze week dat het noodfonds in noodgevallen ook met steun van 85 procent van de landen kan worden ingezet. Nederland zou een operatie dan niet zonder hulp kunnen tegenhouden." (lees hier)

Wat is het antwoord op onze vraag dan? Dit dus: na en jee:

"Het stof van de eurotop van vorige week is nog altijd aan het neerdwarrelen. Al meteen aan het einde van die top interpreteerden de regeringsleiders van de eurolanden er lustig op los. Volgens de een hadden ze wel besloten om over te gaan op de aankoop van staatsobligaties en volgens de ander niet. De verklaring die ze met veel moeite in de nachtelijke uurtjes op papier hadden gekregen, biedt ook alle ruimte voor interpretatie. Zo staat nergens precies dat de noodfondsen staatspapier gaan kopen. Wel garanderen de leiders dat ze er alles aan zullen doen om 'de markten te stabiliseren'." (lees hier)

Het bestaan van dit bijzondere na-en-jee-begrip in de EU-taal en het veelvoudige gebruik ervan zijn ongetwijfeld belangrijke redenen waarom de EU zo moeilijk grip krijgt op de eurocrisis. De labiele financiële markten willen immers zekerheid en de enige zekerheid die de EU ze kan bieden is dat alles onzeker blijft. Maar niet minder belangrijk, het veelvoudige gebruik van het na-en-jee-begrip in de Europese politieke besluitvorming is een belangrijke reden waarom wij Europeanen, maar ook onze gekozen politici en parlementariërs geen grip kunnen krijgen op de politieke ontwikkeling van de EU:

Samsom (PvdA): "Er is een groter dan verwachte stap gezet naar Bankenunie. Het zou Rutte sieren als ie dat gewoon erkent’.

Slob (CU): "'Ook bij MP Rutte geldt: onder druk wordt er veel vloeibaar. Nu ook directe bankensteun via ESM.’" 

Buma (CDA): "‘Stevig toezicht EU op banken is 1e stap naar stabiel financieel stelsel en banengroei. Bankensteun moet overrompeling zijn voor Rutte’." 

Wilders (PVV): "‘Rutte slaafs op de knieën voor Italiaanse en Spaanse maffia: toch directe miljardensteun aan hun banken uit ESM mogelijk’." (lees hier)

 Een echte democratie verdraagt dit na-en-jee-begrip een andere EU-speak niet.

De Houdbaarheidsdatum Van De Eurocrisis (II)

The Telegraph, zaterdag 30/06/2012:

"The EU has opted to do nothing and die The real drama of the latest EU summit was not what happened, but what didn't happen. And so, in two pages of impenetrable Euro-speak issued in Brussels in the small hours of Friday morning, we saw the great European dream visibly dying. The mountains heaved, to paraphrase Horace, and gave birth to a ridiculous mouse. Faced with by far the most testing crisis in its history, all the EU could come up with was yet another meaningless fudge which will solve nothing. What was really significant about this fiasco, though, was not what happened but what didn’t happen." (lees hier)

Een opvallend aspect van de Europese top van afgelopen week was niet zozeer wat daar allemal besloten werd, maar wat in die top geen onderwerp van nieuwe gemeenschappelijke besluiten was: de Verenigde Staten van Europa.

In de aanloop naar die top waren verklaringen over de bittere noodzaak van een politieke unie dagelijks te horen, te zien en te lezen. En zoals we hier op deze blog vaker hebben betoogd, de euro is in beginsel geen economisch project, maar een politiek project en de eurocrisis zou een uitstekende gelegenheid zijn om de federale agenda verder te ontvouwen. Het was daarom te verwachten dat de top van afgelopen week gebruikt zou worden om belangrijke stappen in die richting te maken, maar dat is niet gebeurt.

Dit zou er op kunnen duiden dat onze veronderstellingen over de politieke motieven achter de ontwikkeling van de EU, de euro en de eurocrisis niet kloppen. Maar de historische aanwijzingen voor deze zogenaamde politieke hypothese zijn veel te sterk om ze nu in een keer overboord te gooien. De verwachting dat de eurozone vroeger of later in grote financiële problemen zou komen maakt de financiële hypothese ook geen aantrekkelijk alternatief voor onze hypothese. Strikt economisch bezien, zou de invoering van de euro immers geen rationele stap zijn. Een verklaring voor de verrassende gang van zaken in de laatste Europese top zou daarom eerder gezocht moeten worden in onze inschatting van de manier waarop de meesters in Brussel de politieke agenda zouden hendelen. We hebben ze, toegegeven, onderschat.

Sommige commentatoren, zoals hier boven, hebben betoogd dat deze onverwachtse ontwikkeling de teloorgang van de federale agenda inluidt. Die top zou het ultieme moment zijn geweest om de volgende stap richting een nieuw verdergaand Europees verdrag te zetten, maar de federale krachten lieten het juist op dat moment afweten, ze zijn teruggeschrokken. De ontwikkeling van de eurocrisis in de komende maanden en jaren zou volgens dezelfde commentatoren zeer negatief, zo niet rampzalig zijn voor de federale agenda. De kans op een federale Europa zou daarmee voor een hele lange tijd verkeken zijn. Echter, onze hypothese is dat de federale krachten het in deze top helemaal niet hebben laten afweten, ze hebben juist geprobeerd om de federale agenda te redden, en deze poging is niet per se kansloos.

De beurzen vieren feest de afgelopen dagen, maar het fundamentele probleem van de euro, het ontbreken van een politieke unie, is niet opgelost. In Duitsland, de belangrijkste geldschieter van de Europese noodfondsen, moet het ESM nog door het constitutionele hof goedgekeurd worden en dat is geen gelopen race. Het is ook zeer de vraag of de hoeveelheid geld in de Europese noodfondsen wel genoeg is om de Spaanse banken op het been te houden, laat staan als Italiaanse en Franse banken ook gebruik van die noodfondsen gebruik zouden moeten maken. En zoals nu al het geval is met Finland, individuele landen kunnen de implementatie van de afspraken van afgelopen vrijdag nog knap lastig maken. De problemen die de eurozone teisteren komen naar alle waarschijnlijkheid in alle hevigheid terug. 

Zoals wij op deze blog al hebben gesuggereerd (hier en hier), de houdbaarheidsdatum van de eurocrisis lijkt te zijn verstreken. Onze meesters in Brussel zijn inmiddels te laat, ze zijn niet meer in staat om de Verenigde Staten van Europa een stap dichterbij te brengen en tegelijkertijd voorkomen dat de crisis de volgende fase bereikt, de fase waarin alleen maar verliezers zullen zijn. De weg naar de politieke unie is simpelweg te lang en te onzeker om daarmee de huidige crisis nog te kunnen bezweren.

"What they hadn’t reckoned with was that the crisis, when it came, would be so immense that it would spiral out of anyone’s control. Thus, amid the present shambles, we hear distracted voices calling for “more Europe” – more powers for Brussels, a new treaty – but the truth is that the chaos has gone way beyond their ability to solve it." (lees hier)

Het zou in deze omstandigheden zeer onverstandig zijn om de federale agenda tegen beter weten in door te willen drukken. Zo'n poging zou de inspanningen om een economische catastrofe af te wenden nog moeilijker maken. Er zijn aanwijzingen dat deze overweging een beslissende rol had bij het bepalen van de agenda van de de top van de afgelopen week. Het is bovendien volslagen onlogisch om een politieke unie door te drukken om een probleem op te lossen, dat die unie helemaal niet kan oplossen. De federale agenda zou hierdoor zwaar en misschien zelfs onherstelbaar beschadigd kunnen worden. 

Wat in deze situatie misschien verstandiger is, is de federale agenda juist van de crisis een beetje te distantiëren. De federale agenda moet dan niet als de politieke baby van de crisis gezien worden en ook niet als een bij voorbaat mislukte poging om de crisis te bezweren, maar als een vergezicht dat ons in de toekomst van een herhaling van zo'n crisis zou moeten behoeden.

Onze meesters in Brussels hebben ogenschijnlijk een stapje terug gedaan om het ideaal van een federale Europa uit de woeste wind van de eurocrisis te houden. Maar dat komt weer terug. Dat ideaal is te sterk omarmd door te veel mensen met te veel macht en ambitie om zomaar ineens te verdwijnen. De EU zoals wij die nu kennen is ontstaan onder het moto 'nooit meer oorlog'. De Verenigde Staten van Europa zou wellicht  kunnen ontstaan onder het moto 'nooit meer een eurocrisis'. 

Het Huis Staat In Brand...

Een kleine greep uit de nationale en internationale media:

"Het uiteenvallen van de eurozone is voor CPB-directeur Coen Teulings 'echt een serieuze mogelijkheid'. Hij zei dat vanavond bij BNR Nieuwsradio. Hij wilde niet zeggen of hij ook verwacht dát het gebeurt." (lees hier)

"A spokesman for EU foreign executive Catherine Ashton, who heads the six-power group in nuclear negotiations with Iran, reported Monday night, June 11, that Tehran is now willing to discuss high-grade uranium enrichment in the next round of nuclear talks in Moscow on June 18-19. The claim is false. Tehran consistently refuses to discuss its “right to enrichment” and threatened not to turn up for the Moscow session..." (lees hier)

"De kosten van fosfaatuitputting door biobrandstoffen zijn veel groter dan de winst die wordt gepakt op de vermeden uitstoot van CO2. Dat blijkt uit een onderzoek van de Wageningen University. Het gebruik van grote hoeveelheden fosfaat brengt namelijk de toekomstige voedselproductie in gevaar. De uit planten gewonnen biobrandstof wordt, naar Europese richtlijnen, bijgemengd in traditionele benzine en diesel. Dat levert een verminderde uitstoot van CO2 op." (lees hier)

"Hardly surprising; deeply upsetting; and geo-strategically catastrophic, it’s official. Turkey has now passed over toward being an Islamist state. That turning point is marked by a tiny event of gigantic importance. Fazil Say is an internationally acclaimed Turkish classical pianist. [...] An Istanbul court has accepted the prosecutor's charge, which amounts to heresy. Specifically, he is accused of insulting Islam because of tweets he sent. [...] That’s his crime, writing a couple of sentences to describe his thoughts. (lees hier)

"I would argue that we have more to fear from nationalism than from religion. And the paradox of European integration is that closer institutional ties with Europe, the principle of subsidiarity, and the apparent obsolescence of the modern nation-state are the calling cards of resurgent nationalism." (lees hier)

"PA youth taught that suicide terrorists are "greatest role models" on EU-funded NGO's TV program." (lees hier)

"Als zondag de anti-Europese partijen winnen bij de verkiezingen in Griekenland, staan centrale banken klaar om in te grijpen als op financiële markten een crisissituatie ontstaat." (lees hier)

 ...en de pyromanen en hun medeplichtigen lopen vrij rond en eisen steeds meer macht op om, ja wel, de brand te kunnen blussen!

Crisisoffers

Elsevier, zaterdag 09/06/2012:

"Rinnooy Kan: We moeten offers brengen voor Europa. Nederland ontkomt er niet aan offers te brengen voor het voortbestaan van de euro. 'Het behoud van de euro is de beste optie. Daar moeten we ons offers voor getroosten.'"

Hij pleit voor goede handelsrelaties met beide grootmachten, maar wel in Europees verband. 'We zijn te klein om dat in ons eentje te kunnen realiseren.'

'Op essentiële terreinen als onderwijs, gezondheidszorg en sociale zekerheid is onze nationale ruimte nog volledig intact." (lees hier)

"Op essentiële terreinen als onderwijs, gezondheidszorg en sociale zekerheid is onze nationale ruimte nog volledig intact." Dat klinkt als: 'wees blij, de rechter arm en de linker bovenbeen, die heb je nog'. Dat is inderdaad ook en manier om tegen de ontwikkeling van de Europese Unie aan te kijken: we moeten niet zuren dat we gestaagd onze positie als vrije burgers aan het verliezen zijn, we moeten blij zijn met wat we van deze positie nog over hebben. Maar het is ook nog de vraag of Kans bewering klopt. In het hoger onderwijs hebben we al jaren te maken met het beruchte Bolognaproces, dat mede door de EU bedacht en ingevoerd is (raad eens waarom?) en waaraan in feite geen ontsnappen meer mogelijk is. Daarnaast is het zo dat EU-regels op gebieden zoals de economie, financiën, mensenrechten en het milieu, meer of minder direct bepalend zijn voor onze nationale ruimte, ook in gebieden die niet direct aan Brusselse voorschriften en regels gebonden zijn. Daar weten onze vrienden van de Kunduz-coalitie alles van.

Gezien de dramatische ontwikkelingen van de afgelopen maanden is het maar zeer de vraag of de vermeende economische voordelen van de Euro op termijn niet geheel te niet zouden worden gedaan. Naast de voortdurende recessie en de steeds hogere bedragen die Nederland moet ophoesten voor de "redding" van de vallende economieën van de eurozone - en het einde is wat dat betreft nog lang niet in zicht - moeten we helaas ook rekening houden met de mogelijkheid dat eurozone op een vrij chaotische wijze uit elkaar knalt. Hoezo dan "het behoud van de euro is de beste optie"? Volgens het scenario van de alsmaar voortdurende "redding" gaat het in leven houden van de Euro ons zoveel kosten, dat het vrijwel onmogelijk wordt om vol te houden dat de Euro economisch gesproken voordelig is. Volgens het andere scenario, het knal-scenario, is de Euro op termijn helemaal geen optie, laat staan de beste.

De Euro was nooit een zuiver economisch project, een project dat louter bedoeld was om de eurolanden  economische voordelen te verschaffen. Sterker nog, de politici en deskundigen die de Euro bedacht en ingevoerd hebben wisten altijd all, of hadden kunnen en moeten weten, dat een monetaire unie zonder een politieke unie geen lang leven beschoren is en daarom dat de eurozone vroeger of later in een crisis terecht zou moeten komen. En toch hebben zij besloten om het project door te zetten, precies omdat het niet om de economische voordelen ging, maar om de politieke doelen. Dat de Euro nog steeds aan ons als een economisch verhaal verkocht wordt waarvoor we offers moeten brengen is een cynische propaganda. Economisch moeten we nu het hoofd boven water zien te houden. Daar moeten we helaas ons offers voor getroosten, niet voor bedenkelijke politieke fantasieën.

Het is misschien waar dat Nederland een klein land is dat veel baat heeft bij een sterke Europese economische samenwerking. De vraag is wel of de stap naar de euro voor de Nederlandse economie werkelijk noodzakelijk en voordelig was. Heeft de euro enige toegevoegde waarde gehad voor de handelspositie van Nederland, ging Nederland daardoor meer exporteren bijvoorbeeld? Was de handelspositie van Nederland niet voldoende geregeld en beschermd binnen de context van de EU en wat kon de Euro daar precies aan toevoegen? Zijn andere kleine Europese landen zoals Denemarken, Zweden en Zwitserland, die geen deel van de eurozone uitmaken economisch veel slechter aan toe dan Nederland? Een klein land dat niet zonder de Euro kan?

En nu meneer Rinnooy Kan, hop naar de ING, daar zul je zeker jouw offers voor moeten getroosten

Een Frisse En Vrolijke Crisis

Een interessant bericht op NU.nl:

"De kosten van fosfaatuitputting door biobrandstoffen zijn veel groter dan de winst die wordt gepakt op de vermeden uitstoot van CO2. Dat blijkt uit een onderzoek van de Wageningen University. Het gebruik van grote hoeveelheden fosfaat brengt namelijk de toekomstige voedselproductie in gevaar. De uit planten gewonnen biobrandstof wordt, naar Europese richtlijnen, bijgemengd in traditionele benzine en diesel. Dat levert een verminderde uitstoot van CO2 op." (lees hier)

Wat hier in zoveel woorden staat is dat EU-maatregelen ter vermindering van CO2-uitstoot en dus ter bestrijding van de vermeende opwarming van de aarde, een gevaar vormen voor onze toekomstige voedselproductie. Deze zeer dure Europese inspanningen ter bestrijding van de opwarming van de aarde, die onze voedselproductie in gevaar brengen, zijn helaas niet zo effectief:

"Emissions of carbon dioxide and other gases increased by 2.4% as some EU countries bounced back from recession, the European Environment Agency said. In addition, a colder winter than the previous year led to higher heating demand, the EEA added. EEA Executive Director Jacqueline McGlade said: "Emissions increased in 2010. This rebound effect was expected as most of Europe came out of recession."(lees hier)

Alle honderden miljoenen Euro's ten spijt, de Europese CO2-uitstoot is in 2010 met 2.4% gestegen. Men zou natuurlijk kunnen beweren dat zonder die zeer dure inspanningen de Europese CO2-uitstoot vele malen hoger zou zijn geweest. Het is echter zuur om te moeten constateren dat onze CO2-uitstoot blijft stijgen terwijl de EU reductie van die uitstoot nastreeft en predikt. Maar belangrijker is dat de Europese inspanningen op dat gebied hoe dan ook gedoemd zijn om te mislukken door de immense stijging van de CO2-uitstoot door landen zoals China en India. De EU vergooit honderden miljoenen Euro's aan een volstrekt kansloos beleid dat ook nog onze voedselvoorziening in gevaar brengt.

Dit alles wordt ook nog op het spel gezet om een probleem tegen te gaan, de opwarming van de aarde door CO2-uitstoot, waarvan we niet weten of het werkelijk een probleem is. Het is natuurlijk niet aan mij om te bepalen dat de broeikastheorie niet waar is, maar iedereen die de discussie de afgelopen jaren heeft gevolgd zou kunnen weten dat de wetenschappelijke discussie over deze theorie nog lang niet afgelopen is (zie hier, hier, hier, hier, hier en hier). Hier is Marcel Crok in zijn boek 'De staat van het Klimaat':

"Mijn stelling is dat er maar twee harde feiten zijn in het klimaatdebat. Het eerste is dat de toename van CO2 in de atmosfeer vrijwel zeker is toe te schrijven aan de mens. Het tweede feit is dat de aarde sinds het begin van de industriële revolutie wat is opgewarmd. Aan het tweede feit voeg ik meteen toe dat de mate van opwarming nog zeer omstreden is [...] Je zou het tweede feit dus ook een half feit kunnen noemen. Met slechts een harde feit, een tweede wat zachter feit en een systeem zo complex als het klimaat, is het geen wonder dat er verhitte debatten ontstaan tussen wetenschappers. Het zou eerder een wonder zijn als de wetenschap 'eruit' zou zijn." 

De EU vergooit dus honderden miljoenen Euro's aan een volstrekt ineffectief CO2-beleid, dat een probleem moet tegen gaan waarvan we helemaal niet weten of het werkelijk bestaat en dat onze voedselvoorziening in gevaar brengt. Zijn ze daar helemaal gek geworden bij de EU? Nee, dat zou althans iets te gemakkelijk zijn. Een stevige klimaatcrisis, of beter gezegd de angst daarvoor, komt politiek goed uit voor onze meesters in Brussel, die de macht van de EU willen vergroten en hun eigen bestaan rechtvaardigen. De vermeende opwarming van de aarde met zijn transnationale karakter en vermeende desastreuze gevolgen is typisch zo'n crisis die om meer Europa vraagt:

"It might come as a surprise, then, [...] to realise that in the eyes of those Eurocrats who inhabit the Brussels bubble, things are going pretty well. That’s because the present euro crisis is an inevitable consequence of a deliberate choice. For them it is all part of a greater long-term project: a ‘beneficial crisis’ that will help hasten their ultimate goal of a federal European state.This is not fanciful mischief making. Would that it were! One powerful Eurocrat, who is today at the epicentre of EU affairs, once described to me the three great crises the EU has experienced since 1991 in exactly these terms.

The first was the rejection of the EU Constitution in France, the Netherlands and Ireland. Ultimately, of course, the Eurocrats repackaged the document to be incomprehensible (as the constitution’s author, former President Giscard d’Estaing, openly admitted). It was then imposed as the ‘Lisbon Treaty’ with the Irish forced to vote again to give the ‘right’ answer. The second crisis was over the endlessly intrusive EU climate policy. It was intended to make Europeans love the ‘Environment Union’, [...]. The third crisis is the big one: the euro. All three, my Eurocrat suggested, were ‘beneficial’ in that they had all resulted in ‘more Europe’." (lees hier)

Nee, onze meesters in Brussel zijn niet gek. Een frisse en vrolijke crisis op zijn tijd is goed voor onze meesters. Die zijn immers mede door dat soort crises groot geworden.

Houdini-Politiek

In Griekenland gaan ze over een aantal weken alweer naar de stembus. Wat daarna met de Griekenland en Europa gaat gebeuren is niet duidelijk, maar de vooruitzichten zijn niet allemaal rooskleurig. De werkloosheidscijfers in delen van de Eurozone, vooral onder jongeren, zijn schrikbarend hoog. De Spaanse economie loopt op haar laatste benen en de gevolgen van een mogelijke instorting daarvan zullen ongetwijfeld sterk voelbaar zijn. De ophanden bankroet van Cyprus en de ernstige economische problemen in Portugal en Italië maken de situatie niet beter. In Griekse kranten wordt Angela Merkel in Nazi-uniform uitgebeeld. De beurzen zijn al weken lang nerveus.  Economieën in de Eurozone verkeren in een recessie. Economische hervormingen en bezuinigingen leiden tot politieke instabiliteit, toenemende armoede en sociale spanningen. Her en der in Europa steken extreem rechtse en extreem linkse partijen weer de kop op. De Euro wordt gestaagd zwakker. De democratische spelregels staan zwaar onder druk...

Maar onze meesters in Brussel gaan onverbiddelijk door op dezelfde weg die ons in deze netelige situatie gebracht heeft. Voor hen is deze crisis vooral een nuttige crisis, een kans en een middel om de het Europese project een stap dichter bij het einddoel, de Verenigde Staten van Europa, te brengen. Precies nu, voor dat de situatie echt helemaal uit de hand loopt, voor dat de eurocrisis een ongekende ramp wordt, wanneer de onzekerheid en angst zeer hoog zijn maar de werkelijke prijs van de crisis nog enigszins te dragen lijkt, dat is het juiste moment om de volgende stap richting een federale Europa te zetten, een stap die Europa eens en voor altijd van de crisis zou moeten verlossen:

"Europese leiders komen met vergaand reddingsplan euro. De belangrijkste Europese leiders bereiden een plan voor dat een definitieve oplossing moet vormen voor de eurocrisis. In het plan worden veel bevoegdheden overgeheveld naar Europa." (lees hier)

De vraag is echter of onze meesters in Brussel inmiddels niet te laat zijn, of ze werkelijk nog in staat zijn om hun verheven politieke idealen en stap dichterbij te brengen en tegelijkertijd voorkomen dat de crisis de volgende fase bereikt, de fase waarin alleen maar verliezers zullen zijn. Lang niet iedereen is er van overtuigt dat dit staaltje Houdini-politiek, politiek-op-de-rand-van-de-afgrond, nog een happy end zou kunnen hebben:

"What they hadn’t reckoned with was that the crisis, when it came, would be so immense that it would spiral out of anyone’s control. Thus, amid the present shambles, we hear distracted voices calling for “more Europe” – more powers for Brussels, a new treaty – but the truth is that the chaos has gone way beyond their ability to solve it. [...] As the ultimate “beneficial crisis” that the architects of Europe dreamt of arrives – it is not turning out to be so beneficial after all. As Shakespeare put it, they have been “hoist with their own petard”, as “purposes mistook fall on the inventors’ heads”. They have been horribly caught out, and the result, as we begin to see, is a catastrophe which could be about to take a great deal more of their “European dream” with it." (lees hier)

Zoals wij al eerder hebben betoogd, de geschiedenis leert dat mensen die hun status als vrije burgers kwijt zijn geraakt of opgegeven hebben vaak zeer kwetsbaar zijn, zelfs voor de beste bedoelingen van hun politieke meesters, laat staan wanneer hun meesters een roekeloze Houdini-politiek bedrijven.

Politiek Theater

Elsevier, vrijdag 01/06/2012:

"PVV-leider Geert Wilders heeft vrijdag het kort geding verloren dat hij had aangespannen tegen de Nederlandse staat. De rechter oordeelt dat hij niet mag ingrijpen in het proces van wetgeving, omdat dit volgens de Grondwet is voorbehouden aan het parlement en de regering." (lees hier)

"PVV-leider Geert Wilders doet een dringend beroep op demissionair premier Mark Rutte (VVD) om het besluit over het noodfonds voor de euro door te schuiven tot na de verkiezingen. Rutte zou niet alleen de juridische maar ook de morele winnaar zijn als hij dat alsnog doet." (lees hier)

Wilders, zoals we eerder al hebben betoogd, is bezig om zijn PVV als de enige echte anti-Europese partij in Nederland te positioneren. Dit kort geding, zijn dramatische reactie daarop en de mogelijke juridische nasleep horen allemaal bij het politieke theaterstuk dat Wilders bij de volgende verkiezingen aan een monsteruitslag moet gaan helpen. Met de Grieken weer op weg naar de stembus en de mogelijke instorting van de Spaanse economie, is het niet geheel ondenkbaar dat onze meesters in Brussel de Nederlandse cheque van 40 miljard euro al voor de verkiezingen van 12 september zouden willen verzilveren. Wilders' politieke theatershow zou dan nog een kaskraker kunnen zijn.

"Robert Zoellick, head of the World Bank until the end of the month, is warning that financial markets face a rerun of the Great Panic of 2008. This was after what has been called the "bleakest day" for the global economy this year, when a raft of dismal economic news from around the world wreaked havoc on the financial markets. Not content with that, Zoellick opined that Europe was heading for the "danger zone", saying that it was "far from clear that eurozone leaders have steeled themselves" for the impending catastrophe [...]  "Events in Greece could trigger financial fright in Spain, Italy and across the eurozone",' he says. "The summer of 2012 offers an eerie echo of 2008".

Echoing Zoellick, Jason Conibear, a director at forex specialists Cambridge Mercantile, says: "A few months ago the feeling was that a strong China and resurgent US would steer the eurozone through its current plight. Now the fear is that these economies could themselves be sucked into the rapidly spiralling eurozone vortex". He then adds: "The global economy is in a seriously bad way and we're running out of options to turn things around"." (lees hier)

Het zijn overigens onze eigen pro-Europese policiti en partijen, zoals de VVD, CDA, PvdA, D66 en GroenLinks, die al jaren lang heel hard bezig zijn om de Nederlandse politiek tot een onbeduidend theatershow te reduceren en onze politici tot vrijwel machteloze en irrelevante figuranten. Een aantal voorbeelden van de afgelopen week:

"De Tweede Kamer stemt deze week in met het Europees Stabiliteitsmechanisme, afgekort ESM. Daarmee levert het parlement budgetrecht in [...] De Kamer is er in de toekomst zelf bij in hoeverre ze de minister van Financiën – die met zijn collega’s toezicht op het ESM houdt – op de huid zit. Hij kan te allen tijde ter verantwoording worden geroepen. Desondanks is het een schrikbarende gedachte dat Nederland met de schuldencrisis een Europese schuldenunie wordt ingerommeld en steeds minder grip op zijn eigen geld krijgt. Het blijft immers niet bij het ESM. De euro-obligaties komen er ook aan." (lees hier)

"De Europese Commissie begint een juridische procedure tegen Nederland vanwege de Hedwigepolder. Nederland zou de polder onder water zetten om te voldoen aan Europese milieu-eisen, maar gaat hier niet mee door." (lees hier)

"Als het aan de Europese Commissie ligt, schaft Nederland de hypotheekrenteaftrek geheel of gedeeltelijk af. De Commissie waarschuwt voor de hoge huizenprijzen, die mede het gevolg zijn van de aftrekbaarheid bij belastingen van de hypotheekrente [...] Brussel geeft alle 27 lidstaten van de Europese Unie adviezen voor verbetering van de economie en begroting. Met dit nieuwe middel wil de Commissie voorkomen dat lidstaten financieel ontsporen, schrijft de krant. Regeringsleiders moeten de adviezen in juni goedkeuren. Als een land een aanbeveling niet uitvoert, kan de Commissie uiteindelijk met sancties volgen, schrijft de krant." (lees hier)

Onze pro-Europese politici en partijen moeten straks in september ook niet verbaasd kijken als Wilders met zijn politieke theater de show gaat stelen. Ze hebben in ieder geval vrijwel alles gedaan wat ze konden om zijn grote anti-EU-show tot een groot succes te maken. De rest zal van Wilders´ talent afhangen en de ontwikkeling van de crisis in de komende maanden.

Wilders: Een Politieke Suïcide?

Volgens Afshin Elian heeft Wilders afgelopen zaterdag een politieke suïcide gepleegd:

"Kamerlid Geert Wilders valt niet meer te volgen. Dit is de mening van de meeste mensen die ik sprak. En dat zijn niet alleen tegenstanders van Wilders. De vraag waarmee iedereen worstelt, luidt: waarom heeft Wilders Nederland en zijn eigen politieke beweging in een crisis gestort? [...] Zou er nog een rationele verklaring zijn voor dit, politiek gezien suïcidale gedrag van Wilders? Waarom heeft hij het kabinet ten val gebracht?" (lees hier)

Of de heer Elian dit serieus bedoelt of niet, de vraag is op zich interessant en politiek belangrijk: wat was Wilders' reden om afgelopen zaterdag de stekker uit te trekken, met alle risico's van dien, voor hem, zijn partij en voor Nederland? Op het eerste gezicht lijkt Elians hypothese niet eens zo gek: Wilders pleegde politieke suïcide en is nu klaar voor vertrek naar Amerika. Dat zou misschien kunnen, maar Wilders is geen gekke Henkie (of Ingrid), maar een berekenend machtspoliticus en daarom wil ik een andere hypothese opperen: Wilders heeft dit politieke drama gecreëerd om zijn partij intern op orde te kunnen brengen en een veel scherper anti-Europese koers te kunnen varen. Om bij het eerste punt te beginnen, de interne schoonmaak:

"Voormalig PVV-Kamerlid Hero Brinkman zegt dat Geert Wilders nooit van plan is geweest de onderhandelingen in het Catshuis tot een goed einde te brengen. Brinkman zegt dat Wilders een aantal PVV-Kamerleden kwijt wil." (lees hier)

Sinds de laatste verkiezingen rommelt het binnen de PVV. Direct na de verkiezingen bleek een aantal PVV-politici niet van onbesproken gedrag te zijn, of werd ervan beschuldigd. Onder de bezielende leiding van Hero Brinkman is er binnen de PVV een discussie, zo niet een richtingenstrijd ontstaan over het democratische karakter van de PVV. De interne onenigheid of strijd is weer in al zijn hevigheid naar boven komen drijven rond het beruchte meldpunt voor Oost-Europeanen. Deze interne onenigheid heeft uiteindelijk tot het vertrek van Brinkman uit de PVV geleid en in het verlengde daarvan tot een pijnlijke splitsing in de PVV-fractie in Noord-Holland. Deze interne onenigheid is kort daarna weer zichtbaar geworden rond het bezoek van de Turkse president aan Limburg, dat tot interne spanningen en onduidelijkheid over de koers van de PVV leidde.

Al-met-al heeft de PVV sinds de laatste verkiezingen veel schade opgelopen. De meest recente peilingen liegen er niet om. Het aanzien van menige PVV-politici heeft een deuk gekregen, de interne  samenhang lijkt soms zoek en de grip van Wilders en zijn naaste politieke vrienden op de partij is op zijn minst zwak te noemen. Wilders lijkt dus goede redenen te hebben om zijn personeelsbestand op te schonen en de ideologische en persoonlijke samenhang in de partij te versterken.  Om deze reden zou Wilders zijn partij en politici even uit de schijnwerpers willen halen om in de luwte orde op zaken te kunnen stellen. Als hij de PVV niet op orde weet te krijgen, wacht hem en zijn partij hetzelfde beschamende politieke lot als dat van de LPF. 

Het tweede punt: De PVV heeft altijd een anti-Europese koers gevaren, maar Wilders heeft een aantal redenen om een stuk scherpere anti-Europese koers te willen varen.  De PVV kan zich de afgelopen tijd moeilijk profileren, het dreigt snel onzichtbaar te worden in het grijze politieke middenveld. Dat heeft natuurlijk veel te maken met de gedoogpositie van die partij, maar niet alleen. Wilders' harde stellingname tegen de politieke Islam, die een kernelement is van het politieke profiel van de PVV, lijkt enigszins te hebben uitgewerkt. Dat kan veranderen, maar op moment lijkt het kiezersvolk geen overmatige belangstelling te hebben voor dit onderwerp. Ook op sociaal-economisch gebied lijkt de PVV zich moeilijk te kunnen profileren op de drukke linker flank van de Nederlandse politiek. Het is niet voor niets dat CDA-er Haersma Buma Wilders een PvdA-erelid heeft genoemd. Wilders heeft dus een andere politieke troef nodig om zich weer sterk te kunnen profileren. Een felle anti-Europese koers zou om twee redenen een goede kandidaat kunnen zijn.

Ten eerste, de SP, die ook een belangrijke electorale concurrent van de PVV is, lijkt een meer gematigde positie te gaan innemen ten opzichte van Europa. Dit heeft alles te maken met de (voorspelde) sterke electorale groei van die partij en de daarmee samenhangende ambitie om te gaan regeren. Deze beweging van de SP richting het politieke midden schept veel meer ruimte voor de PVV om zich als de enige echte anti-Europese partij van Nederland te profileren. Dit gecombineerd met de aanname dat de ontevredenheid van het kiezersvolk met de EU waarschijnlijk zal toenemen, maakt de keuze voor de anti-Europese troef politiek zeer aantrekkelijk. Dit brengt ons bij de tweede reden om voor deze koers te kiezen.

Het is niet geheel onwaarschijnlijk dat de huidige Eurocrisis zijn hoogtepunt nog niet bereikt heeft. De ergste economische en politieke gevolgen van die crisis liggen misschien nog voor ons. Electoraal gesproken kan het daarom zeer lonend zijn om nu de PVV als een radicale anti-EU partij te positioneren. Want door een groeiend anti-Europees sentiment als gevolg van de economische en politieke crisis zou de PVV in de toekomst goede zaken kunnen doen. Door de gevolgen van de Eurocrisis en de toch al drukke en vloeibare politieke agenda zouden de perikelen rond het Catshuisberaad al snel vergeten worden. De politici en commentatoren die Wilders nu voor rotte vis uitmaken, zouden straks in de verdediging gedwongen worden.Van het recente verleden zou Wilders waarschijnlijk weinig last hebben.

Om dit plan te kunnen realiseren, en daarmee de PVV van de ondergang te redden, moest Wilders zich eerst losmaken van de beklemmende gedoogconstructie en de EU-vriendelijke koers die de VVD en het CDA wilden varen. Dit is, volgens mij althans, de beredeneerde gok die Wilders afgelopen zaterdag heeft genomen. We zullen zien hoe deze gok gaat uitpakken. Nee, Wilders gaat niet naar Amerika. Als het aan hem ligt komt hij terug in Den Haag en het liefst in het Catshuis. Dit is mijn hypothese.

Update 1: Wilders in het debat vanavond in de Tweede Kamer naar aanleiding van het bezuinigingspakket van de 'Kunduz-coalitie':

"Niet alleen de Hedwigepolder wacht de zondvloed. Binnenkort zal het in elke huiskamer in Nederland gaan regenen.' In de kern gaat het Wilders om de soevereiniteit van Nederland: 'Zelf beslissen over ons geld, de grenzen, het land en onze toekomst.'"(lees hier)

Update 2: De gok van Wilders:

"Voorzitter Martin Schulz van het Europees Parlement zegt dat het instorten van de Europese Unie (EU) een 'realistisch scenario' is nu lidstaten steeds meer macht terug eisen." (lees hier)

De nieuwe kleren van de keizer

Elsevier, dinsdag 03/04/2012:

"Nederlandse jongen (11) verzint oplossing eurocrisis: De 11-jarige Jurre Hermans heeft een eervolle vermelding gekregen bij de Wolfson Economics Prize, een van de belangrijkste wedstrijden voor economen. De jongen won 100 euro met zijn plan om Griekenland uit de euro te gooien." (lees hier)

Een eigentijdse versie van Hans Christian Andersens bekende sprookje 'De nieuwe kleren van de keizer'. We hebben in Europa een elfjarig kind uit Breedenbroek, of all places, nodig om een simpele waarheid te kunnen zien en durven zeggen. En ook hier zijn de hedendaagse keizers, onze meesters in Brussel, vooral bezig met zichzelf, verloren in hun eigen fantasiewereld. Voor hen is deze ernstige financiële crisis vooral een politieke kans om de Verenigde Staten van Europa een stap dichterbij te brengen. Voor hen mag de crisis nog even duren, echte oplossingen zijn voorlopig niet welkom en dus bestaan ze ook niet:

"Griekenland maakt een kans om de crisis te boven te komen na de schuldenafschrijving door de private sector en de eurozone, 'maar heeft nog een lange weg te gaan'.[...] Dat zegt de Duitse bondskanselier Angela Merkel zaterdag in de Tsjechische krant Lidove Noviny." 

"Merkel waarschuwde vorige week dat het rampzalig zou zijn als Griekenland uit de eurozone wordt gezet. Bovendien bieden Europese verdragen volgens haar geen mogelijkheden om het noodlijdende land uit de eurozone te gooien." (lees hier)

En zoals in Andersens sprookje, ook hier durven de grote mensen de waarheid niet te denken of uit te spreken ondanks de geweldige prijs van het Europese project en de immense gevaren voor onze economieën, democratie en misschien zelfs vrede, dat 'het project' met zich meebrengt:

"Maar behoudens een of twee specialisten en Paul Scheffer, die al vroeg waarschuwde voor kritiekloze euroliefde, zat de kwaliteitspers te slapen. Europa was geen onderwerp van grote verontwaardiging zoals 130 rijden of een minister die ouders durft aan te spreken op hun verantwoordelijkheid. Integendeel, Europa was een goed, waar en mooi project waarbij niet al te veel kanttekeningen pasten. Marijnissen werd niet gehoord. Bolkestein was niet reçu. [...] De journalistiek, voor zover betrokken, vocht aan de kant van de politici die de euro wilden. Europa was goed, want was het antwoord op de Tweede Wereldoorlog. En nog altijd hoor je als gewichtig standpunt dat er nu moet worden 'doorgepakt' met het overdragen van zoveel mogelijk competenties aan Brussel. Alles om te voorkomen dat Nederland zich met dit verschrikkelijke kabinet 'terugtrekt achter de dijken'. Het is geen argument dat hout snijdt maar de dorst van het morele gelijk is onlesbaar. Nu zitten we met de gebakken peren." (lees hier)

Nee, we zijn niet naakt, we hebben federale kleren aan!

Waarom Zeg Je Dat, Neelie?

Elsevier, dinsdag 07/02/2012:

"De eurozone valt niet uit elkaar als Griekenland wordt gedwongen de euromunt op te geven. 'Er wordt steeds gezegd: als je één land laat uitstappen of vraagt om uit te stappen, dan stort het hele bouwwerk in. Maar dat is gewoon niet waar.' Dat zegt Europees Commissaris Neelie Kroes (VVD) dinsdag in een interview met de Volkskrant. 'Er is absoluut geen man overboord als we iemand missen uit de eurozone.'"

Er is misschien "geen man overboord als we iemand missen uit de Eurozone", maar dit zou dwars tegen de logica van de EU ingaan. De EU is immers geen economisch project, maar een politiek project. De economische en finaciële unificatie van Europa is niet het doel van de EU, maar een middel om een politieke unie te creëren en desnoods te forceren. Uitgaande van deze politieke logica zou men de politieke ambities van de EU niet zozeer laten leiden door economische overwegingen, men zou eerder de economische situatie willen gebruiken om de politieke ambities van de EU te verwezenlijken. Dit is precies wat “president” Herman van Rompuy duidelijk maakte in zijn toespraak bij de afscheid van Trichet:

“we cannot have a common currency, a common monetary policy, and leave everything else to the States involved. And yet this is what we have experienced. There needs to be a coherence of policies and institutions at the European level […]  The euro area is as strong as the weakest link in the chain. We have all become so dependent on one other that we cannot afford continuing divergences within a monetary union. Each member of the euro area holds the fate of the whole euro area in their hands. […] The crisis in the euro area requires us to do more, in terms of both fiscal discipline and economic integration. This will come about through the new Stability and Growth Pact, as well as the Euro-Plus Pact. But we need to go further, and we need both fiscal discipline and economic and fiscal integration. Not only to punish the sinners but also to link our policies together, and demonstrate that we share a common destiny. We need to acknowledge that this means a loss of sovereignty for all, and not only for the countries in difficulty.” (zie hier)

Het is daarom ook geen wonder dat deze uitspraken van mevrouw Kroes haaks staan:

"[...] op het officiële standpunt van de Europese Commissie. Die voorspelt een financiële crisis wanneer Griekenland uit de eurozone wordt gegooid."

De interessant vraag is waarom mevrouw Kroes juist nu deze dwarse uitspraken doet. De spreekwoordelijke ratten die het zinkende schip verlaten? Interne machtsstrijd in Brussel? Weten ze iets dat wij nog niet weten, iets over Griekenland of Portugal misschien? Binnenlandse politiek? Een dreigement richting Griekenland? We hebben goede journalisten nodig...

Updtae: "Eurocommissaris Neelie Kroes (VVD) heeft tijdens een vergadering van de Europese Commissie afstand genomen van haar uitspraken over Griekenland. Dat meldt een woordvoerder van de Commissie woensdag." (zie hier)

We komen vanavond op terug