Over De Betekenis Van Democratie

Elsevier.nl, zaterdag 13/01/2013:

"De Europese Unie geeft, samen met een aantal financiële instellingen, ruim vijf miljard euro aan Egypte. Het Europese samenwerkingsorgaan wil met de gift de democratische transitie steunen.

'U kunt er zeker van zijn dat op de weg naar het verankeren van de democratie de EU aan uw zijde zal staan als een vriend, een buur en partner,' sprak de Belg. Volgens Van Rompuy heeft Egypte de steun juist nu hard nodig omdat vanwege politieke onrust de democratie en de economie onder druk zijn komen te staan." (lees hier)

Als je dit bericht zo leest, dan zou je bijna gaan denken dat ze daar bij de EU de invoering van de sharia, het ondermijnen van de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting, het opsluiten en intimideren van politieke tegenstanders en de onderdrukking van vrouwen en religieuze minderheden als democratische beginsels beschouwen. Dat is natuurlijk niet zo, maar het is wel duidelijk dat de EU in dit geval de betekenis van het begrip democratie zodanig uitrekt, dat het nog nauwelijks iets betekent. Uitgaande van deze nogal inclusieve opvatting van democratie zou men bijvoorbeeld ook gemakkelijk kunnen concluderen dat de EU een goed-functionerende democratie is.

Maar misschien is dit wel het hele punt van "president" Van Rompuy. 

Europese Problemen, Europese Oplossingen

Een veelgehoord argument voor 'meer Europa' is dat Europese problemen om Europese oplossingen vragen. Aan de basis van dit argument ligt de aannemelijk klinkende veronderstelling dat de inwoners van Europa, ongeacht hun nationale achtergronden etc., allemaal belang hebben bij vrede, veiligheid, welvaart, schoon milieu etc. De nationale staten zijn echter te klein en onmachtig om zulke overstijgende belangen eigenhandig te kunnen realiseren. Ze zijn ook te veel geneigd om hun eigenbelang na te jagen en ondermijnen daarbij de mogelijkheid van effectieve samenwerking. Om staten-overstijgende belangen op een effectieve wijze te kunnen realiseren hebben wij daarom een supranationale Europese Unie, die de afzonderlijke nationale perspectieven overstijgt en die zulke belangen in een breed Europees perspectief begrijpt en nastreeft.

Maar in de politiek gaat het niet om algemeenheden zoals 'veiligheid' en 'welvaart', maar om de concrete interpretatie en invulling van zulke algemeenheden in specifieke gevallen. Het gaat in de politiek dus om concrete wetten, beleid en maatregelen en de werkelijke kosten en baten daarvan, waarbij 'kosten' en 'baten' niet louter in termen van euro's begrepen moeten worden, maar in termen van de impact van concrete wetten, beleid en maatregelen op het leven van mensen met al zijn materiële en immateriële aspecten. Bij de interpretatie en invulling van algemeenheden zoals 'vrede' en 'welvaart' in concrete gevallen zou men dus onherroepelijk op de nationale, culturele en morele verscheidenheid van Europa stuiten.

Vele zogenaamde 'Europese problemen' hebben daarom in ieder geval ook een onmiskenbare nationale en culturele dimensie en het is daarom zeer de vraag of 'Europese oplossingen' voor zulke problemen de meest effectieve oplossingen zijn. De euro is een duidelijk voorbeeld van een poging om het denken in termen van Europese problemen en oplossingen in de praktijk toe te passen en waarbij men te gemakkelijk voorbijgegaan is aan de politieke, culturele en morele verscheidenheid van Europa. De inherente perverse economische effecten van de euro, de twijfelachtige economische effectiviteit van de euro, zijn in sterke mate te wijten aan die spanning tussen verscheidenheid en opgelegde eenheid.

"It shouldn't take a genius to see that lumbering relatively poor southern European countries such as Greece and Spain with a currency suited to the economic fundamentals of the Franco-German core is going to ruin their competitiveness. This doesn't mean that the euro is responsible for all of their woes, though there is a clear cause and effect relationship in Spain where (in the 2000s) eurozone interest rates that were far too low for the country's rapidly growing economy caused a huge, artificial housing boom which subsequently led to bust and has all but bankrupted the country's banking system. But that is all in the past. Even if the euro hadn't played such a significant role in causing the economic crisis, it has made it considerably worse than it needed to be, and it continues to hamper the prospects of recovery." (lees hier)

De verscheidenheid die Europa zo kenmerkt is niet iets dat men 'oplossen' kan door de oprichting van zogenaamde supranationale instituties. De spanning tussen opgelegde eenheid en verscheidenheid zou daarom een onlosmakelijk deel van de politieke structuur van de EU blijven, met alle gevolgen van dien voor de effectiviteit van 'Europese oplossingen voor Europese problemen'.

Die onontkoombare spanning tussen eenheid en verscheidenheid in Europa zou ook van invloed zijn op de stabiliteit van een supranationaal Europees politieke bestel. Zoals we in het geval van euro zien, de grote verscheidenheid in Europa impliceert dat sommige lidstaten veel meer baat bij Europese oplossingen hebben dan andere lidstaten. M.a.w. door die verscheidenheid zijn Europese oplossingen vaak niet optimaal en dus instabiel in de zin dat bijna altijd bepaalde lidstaten gemeenschappelijke regels en maatregelen zouden willen afzwakken en ontlopen, omdat zij voor hen te kostbaar zijn. Dit is in wezen de bekende zwakte en instabiliteit van het huidige Europese bestel. Het punt is dat een supranationale bureaucratie die 'Europees denkt en beslist' deze structurele zwakte niet zou kunnen opheffen.

Bovendien moet men zich ook afvragen of de ongekozen en afstandelijke Brusselse bureaucratie in de beste positie zou zijn om zulke zogenaamde Europese problemen, die bijna altijd een onmiskenbare nationale en culturele dimensie hebben, op te lossen. Naast de vraag of die bureaucratie de nodige kennis kan hebben van complexe problemen die zich op het nationale en lokale niveau afspelen is er ook natuurlijk de hele problematiek van draagvlak en legitimatie van afstandelijke 'Brusselse' oplossingen. Het gevaar is dan dat we in naam van 'Europese problemen en oplossingen' het huidige intergouvermentele systeem met een incompetent, zwak en ondemocratisch bureaucratisch gedrocht gaan vervangen.

Over Wodka En EUtopia

Elsevier.nl, woensdag 19/12/2012:

"PvdA-leider Diederik Samsom zegt dat Nederland bevoegdheden gaat overgedragen aan Europa. ‘We gaan het doen, we doen het al,’ zei Samsom dinsdag in het tv-programma Pauw & Witteman." (lees hier)

In de verkiezingen van afgelopen september hebben veel eurosceptici hun vertrouwen geschonken aan de VVD, die zich profileerde als de enige echte en verantwoordelijke eurosceptische partij van Nederland. Dit vertrouwen is inmiddels flink beschaamd. De VVD is geen eurosceptische partij en dat die partij nogal slordig omspringt met de eurosceptische kiezers is daarom ook allerminst verrassend. Het zou in de afgelopen weken in ieder geval voor iedereen helder zijn geworden dat het euroscepticisme geen serieuze politieke vertegenwoordiging in onze politieke bestel heeft. Een nogal zorgwekkende constatering.

Europese politici, waaronder premier Rutte, klopten zich de afgelopen weken flink op de borst: de eurocrisis lijkt over zijn hoogtepunt, het ergste voor de euro is achter de rug, ze hebben het gefixt. Dat klinkt allemaal mooi, maar zoals we op deze blog al hebben betoogd, de eurocris is in de kern een politieke crisis en geen economische crisis en daarom is de echte oplossing voor de crisis in de kern ook een politieke oplossing. Maar als het gaat om die fundamentele oplossing, om de werkelijke overdracht van echte politieke macht aan de EU (inclusief dwangmiddelen), is er feitelijk weinig gebeurt in het afgelopen jaar. De eurozone is in die zin nog zeer kwetsbaar en de kans op meer economische turbulentie is niet geheel afwezig.

"De president van de Duitse bank, Jens Weidmann, waarschuwt voor al te veel optimisme over het einde van de eurocrisis. 'De oorzaken zijn nog lang niet opgelost'', zegt hij in de krant Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung." (lees hier)

De EU is geen toonbeeld van een goed-functionerende democratie, daar is weinig discussie over mogelijk. De ongekozen apparatsjiks die de EU feitelijk besturen, het referendum ad victoriam, de immer dubbelzinnige en dus oncontroleerbare plannen en afspraken en de overmacht van grote EU-landen zijn maar een aantal voorbeelden van het bedenkelijke democratische gehalte van de EU. Supporters van het Europese project zouden gelijk willen zeggen dat deze en andere democratische tekortkomingen best te repareren zijn. Maar zoals wij op deze blog al vaker hebben beargumenteerd, het ligt in de rede dat het democratische tekort van de EU alleen maar groter zou worden naar mate de EU meer politieke macht krijgt ten koste van de lidstaten.

'Meer Europa', of te wel de verschuiving van het huidige systeem van redelijke sterke nationale soevereiniteit naar een systeem van een centrale Europese soevereiniteit, is niet per se een garantie voor vrede en stabiliteit in Europa. Naast een redelijk functionerend federaal Europa, zijn er in ieder geval ook andere scenario's denkbaar. Volgens een scenario zou een zwakke en immer betwistbare Europese soevereiniteit op termijn juist tot spanningen, desintegratie en instabiliteit kunnen leiden (een vergelijkbaar scenario wordt o.a. door Thierry Baudet gebezigd). Volgens een ander scenario zou een zogenaamd supranationaal Europa de facto gedomineerd worden door een kleine groep staten, of misschien zelfs door een staat. (Een vergelijkbaar scenario - One Nation (Under Germany) - is o.a. door historicus Nial Ferguson geopperd). Dat zo'n ontwikkeling een voedingsbodem van interne spanningen en instabiliteit zou kunnen zijn is beslist niet ondenkbaar.

Niemand kan de toekomst voorspellen, misschien zijn we inderdaad op weg naar EUtopia. Maar men hoeft ook geen genie te zijn om in te zien dat er bezwaren zijn tegen het Europese project, die misschien iets meer zijn dan louter onderbuikgevoel. Het Nederlandse politieke bestel kan zich het luxe van 'eurosceptici-vrij zijn' daarom niet veroorloven. Om tot enige wijsheid in deze lastige kwestie te kunnen komen moet er sowieso een open en eerlijk politiek debat plaatsvinden en intelligente eurosceptische geluiden mogen daarbij niet gemist worden. Bovendien kan ons bestel zich niet veroorloven om het eurosceptische kiezersvolk buiten de politiek te houden. Dat is niet gezond voor de legitimiteit en stabiliteit van het bestel. 

Een oud Russisch spreekwoord zegt: ''Er zijn geen lelijke bruiden, er kan alleen te weinig wodka zijn''. Onze eigentijdse Nederlandse variant van dit Russische spreekwoord lijkt te zeggen: 'Er zijn geen problemen met het Europese project, met EUtopia, er kunnen alleen te veel eurosceptici zijn'.  

Even Bram Moszkowicz Bellen?

Een interessant idee:

"The Shurat HaDin—Israel Law Center, representing 24 Americans living in Israel, filed a civil action lawsuit against the State Department on Tuesday claiming that the U.S. government is funding Palestinian terrorism in the West Bank and Gaza [...] “They are fearful that the money that is going to the Palestinian Authority eventually winds up in the hands of the terrorist organizations that can be facilitated to carry out attacks against them,” [...] “So they find themselves in a very weird situation where their tax money is going actually to attacks against them,” she added. The suit asks the department to either stop sending money or make sure it complies with the law." (lees hier)

Officieel gaat onze ontwikkelingsgeld natuurlijk niet naar Hamas en andere professionele Jodendoders en daar zouden we ook geen rechtszaak van kunnen maken, denk ik. Er is wel een groot probleem met de controlemechanismen die er voor moeten zorgen dat zogenaamde ontwikkelingssjmulp aan de Palestijnen niet in handen komt van professionele Jodendoders en ander gespuis. Maar feitelijk zijn deze mechanismen zo lek als maar kan. Niemand heeft voldoende zicht op wat met onze ontwikkelingsgeld gebeurt:

"The Palestinians could have built one of the best economies in the region after the beginning of the peace process in 1993. But instead of using the billions of dollars that were given to them by Americans and Europeans to create new jobs, the PLO leadership stole most of the funds and later blamed Israel for damaging the Palestinian economy. Suicide bombings and financial and administrative corruption are the main reason why the Palestinian economy remains as weak as ever." (lees hier)

"At a time when many Western governments, the World Bank and various international organizations are continuing to heap praise on the Palestinian Authority for implementing reforms, the deputy speaker of the Palestinian parliament, Hasan Khreishah, announced that financial and administrative corruption was now more widespread than ever.[...] the Palestinian government is in fact lying when it talks about a financial crisis; its main goal is to get Western and Arab donors to channel more funds to Ramallah: "Corruption in the Palestinian Authority is more widespread than in the past," he said." (lees hier)

Normaal gesproken zou de politiek deze informele sponsoring van Jodendoden uit eigen initiatief per direct moeten stoppen. Te meer omdat onze parlementariërs wel degelijk op de hoogte zijn van deze problematiek. Maar met een minister van buitenlandse zaken die zich als pro-Palestijnse activist gedraagt is dat op moment wellicht te veel gevraagd. Dan is het misschien een idee om de juridische weg te bewandelen om toch iets aan deze wantoestand te doen. Wie weet, misschien de moeite waard om na te gaan of een vergelijkbare civiele claim ook in Nederland en/of de EU een kans van slagen zou hebben. Even Bram Moszkowicz bellen? Ik heb begrepen dat hij het nu wel wat minder druk heeft.

Trouw: Denken Ze Dat We Idioten Zijn?

Trouw.nl,  30/11/2012:

Idijood

"De geschiedenis is niet barmhartig geweest voor de Palestijnen sinds de Verenigde Naties in 1947 kwamen met een delingsplan dat moest leiden tot twee staten, Israël en Palestina. De Palestijnen dragen daar zelf zeker ook verantwoordelijkheid voor, maar dat doet niets af aan de noodzaak om het plan uit 1947 alsnog te verwezenlijken. Dat er al sinds 1948 wel een Joodse staat bestaat en geen Palestijnse, betekent niet alleen dat er sprake is van onrecht, het is ook een van de factoren die vrede in de weg staan. De onevenwichtigheid tussen beide partijen werkt aan Israëlische zijde een gevaarlijke overwinnaarsmentaliteit in de hand [...]

De oud-premier voegde er terecht aan toe dat de Israëlische regering eindelijk eens moet beginnen met 'serieuze onderhandelingen', gebaseerd op de grenzen van 1967. Dat is ook de boodschap die uitgaat van de steun die de Palestijnen hebben gekregen van andere landen dan Nederland: dit conflict duurt al veel te lang, het is niet langer gerechtvaardigd de status van de Palestijnen af te laten hangen van de onwillige houding van Israël; de overgrote meerderheid van de VN-lidstaten erkent Palestina als staat en roept Israël op met die staat tot een vredesakkoord te komen." (lees hier)

In plaats van de bovenstaande tekst hadden ze daar bij Trouw net zo goed de volgende tekst kunnen plaatsen:

De Palestijnen zijn soms ook boeven, hoor, maar ze willen ook in de zandbak spelen en dat is helemaal niet lief dat ze dat al zo lang niet mogen en dat is ook allemaal de schuld van Israël, echt wel, het is ook heel gemeen van Israël, dat zeggen andere kinderen op het speelplein ook, echt wel. 

Dat zou in ieder geval meer consistent zijn geweest met de onverholen minachting voor de intelligentie en kennis van de lezers, die uit dit commentaar in Trouw blijkt.

Trouw: Journalistiek Als Cognitieve Therapie

Trouw.nl, vrijdag 14/12/2012:

""Dat de nieuwe grondwet, die ter vervanging dient van de versie uit het Moebarak-tijdperk, de inzet is geworden van een krachtmeting om de identiteit van de Egyptische staat, ligt niet eens zozeer aan de precieze bepalingen ervan. Het is vooral het klimaat waarin de tekst tot stand is gekomen en de haast waarmee president Morsi de grondwet wil invoeren, die kwaad bloed heeft gezet [...]

Uiteindelijk komt dat voort uit de houding van Morsi en zijn moslimbroeders, die de democratie opvatten als een systeem waarin de winnaar van verkiezingen zijn overtuigingen aan het hele volk kan opleggen. Die houding verdient het te worden afgestraft in het referendum, of anders daarna, bij de eerstvolgende verkiezingen. Een democratisch Egypte kan wel islamitisch zijn, maar nooit islamistisch." (lees hier)

Morsi en zijn  moslimbroeders, zo wordt ons verteld, vatten de democratie op "als een systeem waarin de winnaar van verkiezingen zijn overtuigingen aan het hele volk kan opleggen". Maar in de zin daarna wordt ons gezegd dat deze ondemocratische houding bij de eerstvolgende verkiezingen gestraft dient te worden. Maar als Morsi en de  broeders de democratie inderdaad opvatten "als een systeem waarin de winnaar van verkiezingen zijn overtuigingen aan het hele volk kan opleggen", en als zij weten de komende cruciale periode aan de macht te blijven, dan is het nog maar zeer de vraag of en wanneer de eerstvolgende democratische verkiezingen gehouden zullen worden. Maar bij Trouw hebben ze kennelijk alle vertrouwen in dat het wel goed komt in Egypte, ondanks hun eigen argumenten.

Volgens dit commentaar valt het ook allemaal wel mee met de nieuwe grondwet. Die is inhoudelijk niet meer islamistisch dan de oude grondwet waarin de 'beginselen van de sharia' - het islamitische recht - ook als leidraad waren opgenomen. Het gaat in Egypte dus allemaal om de toon, de snelheid en de sfeer, niet om de inhoud. Dit is een nogal Morsi-vriendelijke interpretatie van de inhoud van de nieuwe grondwet en de betekenis daarvan voor het leven in het Egypte van Morsi en zijn moslimbroeders. Maar we kunnen vrij gemakkelijk vaststellen dat deze Morsi-vriendelijke interpretatie in ieder geval niet de enige interpretatie is:

"Islamic Sharia law is the main source of Egypt’s laws. While this has been in previous constitutions, the problem is interpreting how strictly Sharia will be interpreted and how widely it will be applied. What that passage means for Egypt is going to be a lot more significant under a Muslim Brotherhood government with major input from even more radical Salafists than it did under President Husni Mubarak’s relatively secular-style regime. 

--A basic principle of the Constitution (Article 4) is to consult al-Azhar, the country’s influential Islamic university on any issue when Sharia is concerned, which potentially means on every issue. That elevates al-Azhar above all other non-governmental institutions. Al-Azhar is not (yet?) in Muslim Brotherhood hands but its leaders, who know which way the wind blows, can be expected to back a tough interpretation of Sharia law. 

--To further ensure that Egypt will be a Sharia state, another provision (Article 219) states that the principles of Sharia are to be found in the four Sunni schools of thought, ruling out any reformist possibilities. 

--The state must preserve the “genuine nature” of the Egyptian family and its moral values (Article 10) and has the power (Article 11) “to safeguard ethics” and morality. In other words, the government can do just about anything to determine how people should live and any aspect of their existence it chooses. This is repeated in other articles which limit rights to those that do not contradict what the state might not allow as unacceptable (Article 81) and lets the police arrest people for such crimes (Article 199)." (lees hier)

Zomaar een schlemielig commentaar, om een mooi Jiddisch woord te gebruiken? Of misschien een moeizame poging om de ongemakkelijke kloof tussen ideologie en werkelijkheid enigszins te overbruggen. Een cognitieve therapie voor de krantmedewerkes en het lezersvolk, aangeboden door de redactie van Trouw. Wat lief.

Wachten Op Een Nobelprijs

Elsevier.nl, dinsdag 11/12/12:

"Onderzoek: Nederlandse F-16's waren 'te dicht bij elkaar'. Uit analyse van de vluchtgegevens van twee Nederlandse F-16's blijkt dat ze maandagavond tijdens een oefening boven Duitsland 'te dicht bij elkaar' zijn gekomen." (lees hier)

Een korte uitleg: tijdens een oefening boven Duitsland zijn twee Nederlandse F-16's bijna op elkaar gebotst. Defensie heeft direct een onderzoek naar dit incident ingelast. De verbazingwekkende conclusie van dit onderzoek is dat de twee vliegtuigen te dicht bij elkaar vlogen. Het is nu wachten op de Nobelprijs...